In de rubriek lichten we iedere maand een project uit dat iets laat zien van de missie van Maatschappij van Welstand. Deze maand een project uit het aandachtsgebied ‘kerken’.

Waalse Kerk Maastricht – meer dan een gebouw 

Transitie van een introvert en gesloten monumentaal gebouw naar een warme en open ontmoetingsplek voor de stad 

De monumentale Waalse Kerk is in 1732 door Franse Hugenoten gebouwd en was daarmee de eerste protestantse kerk in Maastricht. Gedurende de eeuwen heeft de kerk verschillende transities doorgemaakt, maar ze bleef altijd een plek van toevlucht en ontmoeting voor zowel lokale bewoners als internationale gemeenschappen. 

Vanaf 1949 huurde de Gerefomeerde Kerk vrijgemaakt de Waalse Kerk van de Waalse geloofsgemeenschap. In 1984 kocht de Nederlands Gereformeerde Kerk het gebouw voor 1 gulden. Deze gemeente vormt sinds 2015 samen met de Gereformeerde Kerk vrijgemaakt de Zuiderkruiskerk.  

Het ‘samen kerken’ gaf een aantal gemeenteleden inspiratie om te onderzoeken of de Waalse Kerk naast zondagse erediensten ook door de week ingezet voor een ontmoetingsplek in het hart van de stad. Een rustplek in het midden van de stad, waarbij zowel inwoners van de binnenstad als anderen zich welkom mogen voelen in een hoogwaardig historisch gebouw, verwelkomd door de kerk (gemeenschap): een hand die zich uitstrekt, die uitnodigt, die omarmt 

Dit heeft uiteindelijk in 2020 geleidt tot de oprichting van de stichting Waalse Kerk Maastricht, waarvan de bestuursleden zich inzetten om de Waalse Kerk meer dan een gebouw te laten zijn.  

Ontwikkelen toekomstvisie 

De werkgroep huisvesting van de Zuiderkruiskerk die in 2020 stichting Waalse Kerk Maastricht werd, besloot het grondig aan te pakken. In een intensief traject van zo’n zeven jaar met vele stakeholders en belanghebbenden is de toekomstvisie uitgewerkt tot een concreet plan dat breed gedragen wordt. De totale kosten werden geschat op 3,9 miljoen euro. Besloten werd om de renovatie en daarmee ook de financiering gefaseerd aan te pakken. De eerste fase (aangebouwde ontmoetingsruimte en binnen de muren een bar) kwam gereed in 2024 waarna werd gestart met de tweede fase (de kerk) en derde fase (de toren en de zolderverdieping). 

Bijzondere vondst 

Toen kwam oktober 2024, en de dag dat de aannemer aan de slag ging met de meterkast en hij daarvoor ‘de grond in moest’. Hij stuitte op een ruimte met op de bodem schedels en botten. De renovatie werd abrupt stilgelegd en maakten bouwvakkers plaats voor archeologen.  

De twee kelders bleken te stammen uit 1732, het jaar dat de kerk werd gebouwd. Ook werden onder de vloer nog twee tombes ontdekt: overblijfselen van de Sint-Hilariuskapel, die voor de Waalse Kerk bijna 500 jaar op die plek stond. Nu, na bijna anderhalf jaar zijn er 46 schedels en 25 intacte skeletten gevonden, en ook nog 16 grafstenen. Eén van de graven is van Adrien Pelerin, de eerste Maastrichtse hoogleraar geneeskunde. Van de meeste skeletten en schedels is niet bekend wie ze waren. Mogelijk zijn het overleden soldaten van het militair ziekenhuis dat ooit tegenover de kerk stond. Het is de intentie van de stichting om ze in nieuwe te herbegraven op dezelfde plek als waar ze zijn gevonden.  

Zegen en vloek 

De macabere vondst zette de Waalse Kerk op de kaart. Veel media-aandacht volgde en zorgde voor extra verhuringen van de ruimtes die al klaar waren. Ook steeg het aantal donaties voor het project. Maar de vondst zorgt ook voor hogere kosten. In totaal is er 1,4 miljoen euro extra nodig voor het archeologisch onderzoek en het herbegraven. En zodra de bouw weer kan starten, moet er ook rekening worden gehouden met de nodige prijsstijgingen. En zolang het archeologische onderzoek nog niet is afgerond, blijft de verbouwing stilliggen.
Wil je op de hoogte blijven van de laatste ontwikkelingen of het project steunen, kijk dan op waalsekerkmaastricht.nl 

Meer gegevens en waarom Maatschappij van Welstand dit project steunt, lees je op onze projectenpagina